Państwo dobrobytu jako skarbonka

Autor: Nicholas Barr
Publikacja wydana w ramach projektu „Społecznie Odpowiedzialna Uczelnia” współfinansowana ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego
Wstęp do polskiego wydania książki Nicholasa Barra Państwo dobrobytu jako ”skarbonka”. Informacja, ryzyko, niepewność a rola państwa
Nicholas Barr to brytyjski ekonomista, profesor London School of Economics (LSE), zajmujący się polityką społeczną zarówno jako badacz, jak i doradca rządów i organizacji międzynarodowych.
Polskiemu czytelnikowi może być znany z podręcznika Ekonomika polityki społecznej, wydanego w roku 1993 przez Akademię Ekonomiczną w Poznaniu (obecnie Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu). Było to tłumaczenie pierwszego wydania podręcznika The Economics of the Welfare State, którego najnowsze czwarte wydanie
w Oxford University Press pochodzi z 2004 roku. W roku 2007 w czasopiśmie Problemy polityki społecznej. Studia i dyskusje ukazał się artykuł Nicholasa Barra pt. Strategiczne kierunki rozwoju polityki społecznej, oparty na jego wystąpieniu na konferencji Międzynarodowego Stowarzyszenia Zabezpieczenia Społecznego w Warszawie w marcu 2007 roku.
Autor ukończył studia magisterskie ekonomii na LSE. Doktorat uzyskał na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, gdzie przebywał jako stypendysta Fulbrighta. Od dawna związany jest z macierzystą LSE, obecnie jako profesor ekonomii publicznej na Wydziale Ekonomii.
Na swojej stronie w LSE, Nicholas Barr podaje jako dziedziny zainteresowań badawczych ekonomiczną teorię polityki społecznej; ubezpieczenie społeczne, szczególnie ekonomię emerytur, w państwach OECD i postkomunistycznych; finanse opieki zdrowotnej w państwach OECD i postkomunistycznych; finanse szkolnictwa wyższego w państwach OECD i postkomunistycznych.
Oprócz wymienionego podręcznika i obecnie przedstawianej polskiemu czytelnikowi książki, do najważniejszych pozycji w dorobku Nicholasa Barra należą Financing Higher Education: Answers from the UK (współautor: Iain Crawford), Routledge, London i New York 2005 oraz Reforming Pensions: Principles and Policy Choices (współautor: Peter Diamond), Oxford University Press, Oxford 2008.
Jest członkiem rady redakcyjnej czasopisma International Social Security Review
i współwydawcą CESifo Economic Studies oraz Australian Economic Review.
Prowadzi zajęcia dydaktyczne z zakresu teorii ekonomii, ekonomii sektora publicznego, ekonomii polityki społecznej, ekonomii politycznej transformacji postkomunistycznej, wybranych zagadnień polityki państwa.
Równolegle z karierą akademicką był i jest zaangażowany w doradztwo w zakresie realizacji reform, m.in. pracując dla Banku Światowego. W latach 1990-1992 doradzał
w sprawach reform systemów pieniężnych świadczeń społecznych i finansowania opieki zdrowotnej w Europie Środkowo-Wschodniej (m.in. w Polsce) i Rosji. Rezultatem tego zaangażowania była wydana w roku 1994 pod jego redakcją książka Labour Markets and Social Policy in Central and Eastern Europe. The Transition and Beyond, World Bank and the London School of Economics, Oxford University Press, New York. W latach 1995-1996 pracował, jako główny autor, nad raportem Banku Światowego World Development Report 1996: From Plan to Market.
Po wejściu ośmiu byłych państw socjalistycznych do Unii Europejskiej, w roku 2005 pod redakcją Nicholasa Barra ukazała się książka Labor Markets and Social Policy in Central and Eastern Europe: The Accession and Beyond, World Bank, Washington 2005, w części będąca kontynuacją poprzedniej pracy z 1994 roku
W roku 2000 autor był Visiting Scholar w Wydziale Fiskalnym Międzynarodowego Funduszu Walutowego.
Uczestnicząc w międzynarodowej dyskusji na temat finansowania szkolnictwa wyższego, opowiadał się za czesnym za kształcenie, przy systemie pożyczek studenckich powiązanych z dochodami i administrowanych razem z podatkiem dochodowym lub składkami na ubezpieczenie społeczne. Miał wpływ na reformy w tym zakresie w Wielkiej Brytanii, Australii, Nowej Zelandii, na Węgrzech.
Jest także ciągle zaangażowany w reformy emerytalne, doradzając w Wielkiej Brytanii, państwach Europy Środkowo-Wschodniej, Chile, Chinach i RPA.
Oddawana obecnie polskim Czytelnikom książka ukazała się w roku 2001 w Oxford University Press. Upływ czasu nie zdezaktualizował argumentacji autora. Jej przesłanie jest aktualne i ważne, szczególnie w Polsce. W naszym kraju ciągle niedostateczne jest zrozumienie tego, co pokazuje autor - że interwencja państwa, w tym w dziedzinie polityki społecznej, jest uzasadniona także ze względu na efektywność, czyli dlatego, że rynek pewnych spraw „nie załatwi” lub zrobi to nieefektywnie. W Polsce także często błędnie uważa się, że ekonomista nie może być zwolennikiem polityki społecznej. Książka Nicholasa Barra pokazuje tymczasem, że ekonomia jest dziedziną, na gruncie której można i należy analizować, uzasadniać i rozwijać politykę społeczną.
Prof. dr hab. Maciej Żukowski

