W poniższym tekście prezentuję ewolucję kształtowania się „różnorodności” usług edukacyjnych, skupiam się także na aktualnej diagnozie wielosektorowości. W artykule rozwijam moje wcześniejsze zainteresowania problematyką welfare pluralism i welfare mix, które zaowocowały w ostatnich latach kilkunastoma publikacjami i wystąpieniami naukowymi.
W 1989 r. podczas zmiany ustrojowej system edukacyjny w Polsce charakteryzował się silnym zcentralizowaniem i monopolem państwa na dostarczanie usług edukacyjnych. Kontrola państwa była wszechobecna, panowała biurokracja, etatyzm, a także spore marnotrawstwo środków publicznych.  Pieniądze były często wydawane nieefektywnie na małe, słabe szkoły wiejskie i małomiasteczkowe, kształcące na niskim poziomie. Finansowanie edukacji było niewystarczające, wynagrodzenia nauczycieli niskie. Rozdęte przywileje kadry pedagogicznej  i administracyjnej (wcześniejsza emerytura, niskie pensum, przedłużone wakacje) generowały i podwyższały koszty osobowe sektora edukacji. System edukacji tworzyły wówczas: przedszkola (dla dzieci od 3 do 6 roku życia), ośmioletnie szkoły podstawowe, trzyletnie szkoły zasadnicze, czteroletnie licea ogólnokształcące oraz pięcioletnie technika. Istniały także szkoły specjalne dla dzieci nieprzystosowanych społecznie. Na poziomie uczelni wyższych dominował prawie całkowity monopol państwa – kształcenie wyższe odbywało się na publicznych uniwersytetach i akademiach oraz politechnikach. Dostęp do uczelni wyższych był bardzo ograniczony – nie wszyscy maturzyści mieli stworzone warunki i szanse aby móc kształcić się dalej. Ograniczona ilość miejsc na uczelniach państwowych powodowała, że wskaźniki solaryzacji dla młodzieży w wieku 18-24 były niskie. WIĘCEJ

Artykuł ukazał się w: „Polityka społeczna – społeczne konsekwencje integracji europejskiej” (red. A. Rączaszek, W. Koczur), Katowice 2009.